کاربردها و نام اتصالات لوله کشی اب و فاضلاب
اصولا نام اتصالات لوله کشی اب و فاضلاب ریشه در شکل ظاهری و کاربرد و بعضا اسامی خارجی آنها دارد. از آنجا که سیستم لوله کشی یک سیستم یکپارچه و متصل به یکدیگر است برای تغییر جهت , انشعاب گیری , کاهش یا افزایش سایز و نصب تجهیزات مختلف نیاز است که از انواع اتصالات لوله استفاده شده و هر کدام از اتصالات لوله کشی آب کاربرد منحصر به فردی داشته و بایستی حتما در سر جای مورد نیاز خود نصب شوند.
بسیاری از اتصالات لوله کشی از نظر شکل ظاهری و نام بین آب و فاضلاب مشترک بوده و برخی از آنها فقط در یکی از آنها کاربرد دارند. به عنوان مثال زانویی یک اتصال برای تغییر مسیر لوله کشی است که بین آب و فاضلاب مشترک است. مهره ماسوره فقط برای آب به کار رفته و سیفون یا شترگلویی فقط برای فاضلاب کشی.

لولهکشی آب یکی از مهمترین بخشهای تأسیسات ساختمان است و انتخاب صحیح اتصالات لوله کشی آب نقش بسیار مهمی در عملکرد صحیح سیستم دارد. اتصالات، بخشهایی هستند که لولهها را به یکدیگر وصل کرده و مسیر جریان آب را بهینه میکنند. در این مقاله به بررسی نام اتصالات لوله کشی آب، انواع آنها و کاربرد هر یک میپردازیم تا با شناخت کامل، بتوانید بهترین انتخاب را برای سیستم لولهکشی خود داشته باشید.
اتصالات اصلی
Elbow (45° / 90°) زانو – تغییر جهت جریان
Tee سه راهی – تقسیم جریان به سه مسیر
Cross چهار راهی – اتصال چهار لوله در چهار جهت
Coupling –بوشن اتصال مستقیم دو لوله
Reducer / Reducing Tee تبدیل – کاهش قطر لوله
Union مهره ماسوره – اتصال قابل جداسازی
Adapter فلنچ– اتصال دو نوع متفاوت
Cap –درپوش بستن انتهای لوله
Plug کپ دنده ای یا جوشی – مسدود کردن لوله با نخ رزوه
Bushing –بوشن کوزه ای رزوهکننده برای کاهش سایز اتصال
Flange فلنچ دنده ای – اتصال با پیچ و مهره برای صفحات تعمیر
Nipple –لوله دوسر رزوه یا مغزی قطعه کوتاه رزوهدار بین دو اتصال
Valve – شیر قطع و وصل جریان
Socket بوشن – بخش فرو رفتنی لوله داخل اتصال
اتصالات رزوهای یکی از قدیمیترین و پرکاربردترین اتصالات در لولهکشی آب است. این اتصالات شامل دو نوع اصلی مادگی و نری میشوند که با چرخش و پیچاندن روی هم، آببندی را ایجاد میکنند.
سهراهی رزوهای: برای تقسیم جریان آب به دو مسیر جداگانه استفاده میشود.
زاویهدار رزوهای (Elbow): برای تغییر جهت لولهها به کار میرود و معمولاً با زاویه ۹۰ درجه یا ۴۵ درجه تولید میشود.
مزیت اتصالات رزوهای در نصب ساده و قابلیت جداسازی آنها است، اما نیاز به نوار تفلون یا واشر برای جلوگیری از نشتی دارد.
اتصالات جوشی برای لولههای فلزی و پلیاتیلن کاربرد دارند و با حرارت یا فلز اضافه، لولهها را به هم متصل میکنند.
اتصالات فلزی جوشی: برای لولههای فولادی یا مسی استفاده میشوند و از مقاومت بالایی در برابر فشار و دما برخوردارند.
اتصالات پلیاتیلن جوشی: مخصوص لولههای پلاستیکی هستند و با استفاده از دستگاه جوش، لولهها و اتصالات را به یکدیگر متصل میکنند.
مزیت اصلی این نوع اتصالات، اتصال محکم و بدون نشتی است که طول عمر سیستم را افزایش میدهد.
اتصالات پیچی برای لولههای پلاستیکی و فلزی به کار میروند و به وسیله پیچ و مهره، لولهها را به یکدیگر متصل میکنند. این نوع اتصالات سریع نصب میشوند و امکان جداسازی آنها بدون آسیب رساندن به لوله وجود دارد.
مناسب برای سیستمهای آب سرد و گرم
برای تعمیر و نگهداری آسان و سریع بسیار کاربرد دارند
لیست کامل نمایندگیهای رسمی لوله آذین
اتصالات فشاری به اتصالات بدون نیاز به ابزار معروف هستند و با فشار دادن لوله داخل اتصال، آببندی کامل ایجاد میشود.
مزایا:
نصب سریع و آسان
بدون نیاز به جوش یا رزوه
قابل استفاده برای انواع لولههای پلاستیکی و فلزی
این اتصالات برای تعمیرات سریع یا نصبهای موقتی بسیار مناسب هستند.

اتصالات زاویهدار و سهراهی برای تغییر مسیر لولهها و تقسیم جریان آب استفاده میشوند:
اتصالات زاویهدار (Elbow): برای تغییر مسیر جریان به ۴۵ یا ۹۰ درجه کاربرد دارند.
سهراهی (Tee): برای تقسیم جریان آب به دو مسیر مجزا استفاده میشود.
کاربرد در اتصالات آب سرد و گرم خانگی و صنعتی
اتصالات کاهش دهنده (Reducer): برای کاهش قطر لوله و اتصال لولههای با سایزهای متفاوت استفاده میشوند.
اتصالات تبدیلی (Adapter): برای اتصال دو نوع لوله متفاوت، مانند فلزی به پلاستیکی، کاربرد دارند.
این اتصالات باعث هماهنگی سایز لولهها و کاهش نشتی در نقاط اتصال میشوند.
| نام اتصال | شکل | کاربرد | سایز رایج |
|---|---|---|---|
| زانو (Elbow) | زاویه ۴۵° یا ۹۰° | تغییر جهت جریان آب یا فاضلاب | ۱/۲ تا ۶ اینچ (آب)، ۴۰ تا ۱۱۰ میلیمتر (فاضلاب) |
| سهراهی (Tee) | T شکل | تقسیم جریان به دو مسیر جداگانه | ۱/۲ تا ۶ اینچ (آب)، ۴۰ تا ۱۱۰ میلیمتر (فاضلاب) |
| چپقی یا U-bend (P-Trap) | شکل U | ایجاد سیفون و جلوگیری از ورود بوی فاضلاب | ۴۰ تا ۵۰ میلیمتر |
| کوپلینگ (Coupling) | استوانهای ساده | اتصال دو لوله هماندازه | ۱/۲ تا ۶ اینچ (آب)، ۴۰ تا ۱۱۰ میلیمتر (فاضلاب) |
| تبدیلی یا Reducer | مخروطی | اتصال لولههای با سایز متفاوت | ۱/۲×۳/۴ تا ۴×۶ اینچ (آب)، ۴۰×۵۰ تا ۱۰۰×۱۱۰ میلیمتر (فاضلاب) |
| اتصال رزوهای (Threaded Fitting) | رزوهدار | اتصال لولههای فلزی به یکدیگر | ۱/۲ تا ۴ اینچ |
| اتصال جوشی (Welded Fitting) | صاف یا زاویهدار | اتصال لولههای فلزی یا پلیاتیلن با جوش | ۱/۲ تا ۶ اینچ |
| اتصال فشاری (Push-fit) | بدون رزوه، فشاری | نصب سریع بدون ابزار | ۱/۲ تا ۲ اینچ |
| کلاه | نیمکره یا استوانه بسته | بستن انتهای لوله | ۱/۲ تا ۶ اینچ (آب)، ۴۰ تا ۱۱۰ میلیمتر (فاضلاب) |
| زانویی فاضلابی بلند (Long Sweep Elbow) | زاویه ۴۵° طولانی | کاهش گرفتگی و افزایش جریان فاضلاب | ۴۰ تا ۱۱۰ میلیمتر |
نکات مهم برای استفاده از جدول:
لولههای آب معمولاً با قطر اینچی و لولههای فاضلاب با میلیمتر نشان داده میشوند.
جنس اتصالات آب میتواند فلزی یا پلاستیکی باشد، اما برای فاضلاب معمولاً PVC یا PP استفاده میشود.
استفاده صحیح از هر اتصال باعث کاهش نشتی، افزایش طول عمر سیستم و تسهیل تعمیرات میشود.
جنس اتصالات: بسته به نوع لوله (پلاستیکی، فلزی یا پلیاتیلن) انتخاب شود.
تحمل فشار و دما: مطمئن شوید که اتصال انتخابی تحمل فشار و دمای سیستم آب شما را دارد.
استانداردها: استفاده از اتصالات با استاندارد ملی و بینالمللی، طول عمر سیستم را تضمین میکند.
نوع کاربرد: برای آب سرد، گرم یا صنعتی هر نوع اتصال مناسب باید انتخاب شود.
اسامی اتصالات لوله کشی فاضلاب
در سیستمهای لولهکشی فاضلاب نیز اتصالات لوله کشی فاضلاب نقش بسیار مهمی دارند و هر نوع اتصال کاربرد خاص خود را دارد. این اتصالات شامل زانو یا elbow برای تغییر جهت مسیر لولهها، سهراهی یا Tee برای تقسیم جریان فاضلاب، چپقی یا U-bend برای ایجاد سیفون و جلوگیری از بوی نامطبوع، کوپلینگ یا اتصال مستقیم برای اتصال دو لوله هماندازه و تبدیلی یا Reducer برای اتصال لولههایی با سایزهای متفاوت میشوند. استفاده از اتصالات فاضلابی با جنس مرغوب PVC یا پلی پروپیلن باعث کاهش نشتی، افزایش طول عمر سیستم و تسهیل تعمیرات و نگهداری میشود و انتخاب درست هر نوع اتصال با توجه به مسیر و فشار فاضلاب، کلید عملکرد صحیح و بدون مشکل شبکه فاضلاب ساختمان است.
شناخت نام اتصالات لوله کشی آب و کاربرد هر نوع، کلید نصب صحیح و بدون مشکل سیستم لولهکشی است. از اتصالات رزوهای و جوشی گرفته تا فشاری و پیچی، هر کدام مزایا و محدودیتهای خاص خود را دارند و انتخاب درست آنها باعث افزایش طول عمر سیستم و کاهش هزینههای تعمیر و نگهداری میشود.